„ჯეიმზ ჯოისი და სამყარო“ საერთაშორისო კონფერენცია
„ჯეიმზ ჯოისი და სამყარო“ საერთაშორისო კონფერენცია

ჯეიმზ ჯოისი და სამყარო საერთაშორისო კონფერენცია (26.IX.2019-27.IX.2019, თბილისი), თსუ-ში გაიმართა საერთაშ. კონფერენცია „ჯეიმზ ჯოისი და სამყარო“. კონფერენცია მიეძღვნა ჯ. ჯოისი-ის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ნაწარმოების, ,,Finnegans Wake-ის“ გამოცემიდან 80 წლის იუბილეს. ღონისძიების ორგანიზატორები იყვნენ: თსუ-ის ჰუმანიტარულ მეცნ. ფაკ-ტი; დასავლეთევროპული ფილოლ. ინ-ტი და საქართვ. ჯ. ჯოისის ასოციაცია, რ-იც წლების განმავლობაში ავითარებს ჯოისისმცოდნეობის (Joycean studies) ტრადიციას საქართველოში, რ-იც სათავეს იღებს გამოჩენილი ქართვ. მეცნიერისა და მთარგმნელის, პროფ. ნ. ყიასაშვილის ფუნდამენტური შრომებიდან. ღონისძიება დაფინანსდა შოთა რუსთაველის საქართვ. ეროვნ. სამეცნ. ფონდის გრანტით FR17_220.  ,,Finnegans Wake“ ცნობილია, რ-ც მსოფლიო ლიტერატურის ერთ-ერთი ყველაზე რთულად წასაკითხი, მრავალენოვანი და „პოლიფონიური“ ტექსტი. კონფერენციის ორმაგი მიზანი იყო: შეესწავლა ის მრავალფეროვანი კულტურები და ენები, რ-ებმაც გავლენა მოახდინეს ჯოისის ენობრივი სამყაროს ჩამოყალიბებაზე და თავად ჯოისის გავლენის წარმოჩენა მსოფლიო ლიტერატურასა და კულტურაზე, განსაკუთრებით კი – ქართულ მთარგმნელობით სივრცეზე. ორდღიანი სამეცნ. შეხვედრა რამდენიმე ძირითად პანელად მიმდინარეობდა: ჯ. ჯოისის ენა, სტილი და პოეტიკა - „ფინეგანის სამძიმრის“ (Finnegans Wake) ენობრივი ექსპერიმენტები, ნეოლოგიზმები და სიტყვათქმნადობა, მოდერნიზმისა და პოსტმოდერნიზმის მიჯნა ჯოისის გვიანდელ შემოქმედებაში. ჯოისის რეცეფცია სხვადასხვა ევრ. კულტურაში: როგორ იკითხებოდა და მკვიდრდებოდა ჯოისის ტექსტები სხვადასხვა პოლიტ. რეჟიმებისა და ცენზურის პირობებში (მათ შორის, საბჭ. ეპოქაში). სპეც. სექცია: „ჯეიმზ ჯოისის თარგმნა და კვლევა საქართველოში“. ეს იყო კონფერენციის ერთ-ერთი ყველაზე ემოციური და მნიშვნელოვანი ნაწილი, სადაც განიხილებოდა ქართ. ჯოისოლოგიის ფუძემდებლების (ე. ტატიშვილისა და პროფ. ნ. ყიასაშვილის, რ-მაც „ულისე“ ქართულად აამეტყველა) მემკვიდრეობა, ჯოისის რთული ტექსტუალური ნუანსების, იუმორისა და სტილისტური მრავალფეროვნების ქართულ ენასთან ადაპტაციის პრობლემატიკა. კონფერენციაზე განიხილეს - ჯოისი და მოდერნიზმი / პოსტმოდერნიზმი: მწერლის როლი მეოცე ს-ის ლიტ. ავანგარდისა და შემდგომი პოსტმოდერნისტული მიმდინარეობების ჩამოყალიბებაში. ჯოისის თარგმანის პრობლემატიკა და გამოწვევები: განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმო მისი ტექსტების სხვადასხვა ენებზე (მათ შორის ქართულად) თარგმნის სირთულეებს, „ცნობიერების ნაკადის“ (Stream of Consciousness) და ნეოლოგიზმების გადმოცემის სპეციფიკას. ჯოისის კვლევები მსოფლიოში (Joyce Studies): მიმდინარე გლობალური აკად. ტენდენციების მიმოხილვა. ფორუმზე მოწვეულნი იყვნენ მსოფლიო ჯოისოლოგიის წამყვანი ფიგურები დიდი ბრიტანეთიდან: პროფ. ფ. ფორდჰემი (Finn Fordham) – ლონდონის როიალ ჰოლოუეის უნ-ტიდან (Royal Holloway, University of London). ,,Finnegans Wake“-ის ერთ-ერთი ყველაზე ავტორიტეტული მკვლევარი მსოფლიოში და პროფ. რ. ბრაუნი (Richard Brown) – ლიდსის უნ-ტიდან (University of Leeds). ცნობილი ბრიტანელი ჯოისოლოგი, რ-იც აქტიურად თანამშრომლობს ქართულ აკად. წრეებთან. კონფერენციაში მონაწილეობდნენ რ-ც წამყვანი ქართვ. ლიტერატურათმცოდნეები, პროფესორები, თსუ-ის აკად. პერსონალი და დოქტორანტები, ისე მოწვეული ჯოისისმცოდნეები (Joyceans) საზღვარგარეთიდან. სექციებში მოხსენებებით წარსდგნენ ქართ. ანგლისტიკისა და შედარებითი ლიტერატურათმცოდნეობის წამყვანი სპეციალისტები:პროფ. მ. გელაშვილი (თსუ-ის დასავლეთ ევრ. ენებისა და ლიტერატურის ინ-ტის ხელმძღვ.), პროფ. თ. მარგალიტაძე, პროფ. ლ. ლორია, ასოც. პროფ. დ. მაზიაშვილი, ცნობილი მთარგმნელი და ლიტერატორი პროფ. პ. ჩხეიძე და სხვები. კონფერენცია არ ყოფილა მხოლოდ ორდღიანი იზოლირებული ღონისძიება, მას მოჰყვა კონკრ., ფუნდამენტური შედეგები ქართ. მეცნიერებისთვის: გამოიცა საერთაშ. კონფერენციის მასალების სპეც. კრებ. „James Joyce and the World“ (2020), სადაც შევიდა კონფერენციაზე წაკითხული სამეცნ. სტატიები. მ. გელაშვილის მიერ მომზადდა და დაიბეჭდა მონოგრაფია „ჯეიმზ ჯოისის თარგმნისა და კვლევის ისტორია საქართველოში“ (2020). თსუ იყო კონფერენციის მთ. მასპინძელი და აკად. ცენტრი. თსუ-მ უზრუნველყო საერთაშ. სამეცნ. დიალოგის პლატფორმა; ხელი შეუწყო ქართვ. და უცხოელი მკვლევრების თანამშრომლობას; წარმოაჩინა ქართ. ჯოისოლოგიის მიღწევები; გააძლიერა ლიტერატურათმცოდნეობის საერთაშ. კავშირები. კონფერენცია „ჯეიმზ ჯოისი და სამყარო“ მნიშვნელოვანი მოვლენა იყო ქართ. ჰუმანიტარული მეცნიერებისთვის, რადგან მან გააერთიანა მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნის მკვლევრები და წარმოაჩინა საქართვ., განსაკუთრებით თსუ-ის, ადგილი ჯოისის საერთაშ. კვლევების სფეროში. კონფერენციის მასალები მოგვიანებით გამოიცა ცალკე კრებულად, რაც მის სამეცნ. მნიშვნელობას კიდევ უფრო ზრდის.