სირაძე ზეინაბ ივანეს ასული (1956, თბილისი), სოციოლოგი. სოციოლ. მეცნ. კანდ., თსუ-ის ასოც. პროფესორი. დაამთავრა თსუ-ის ფილოსოფია-სოციოლოგიის ფაკ-ტი (1974-1979). მისი აკად. საქმიანობა და სამეცნ. კარიერა მჭიდროდ უკავშირდება თსუ-ის, სადაც მან განვლო პროფ. გზა ასპირანტიდან სოციალურ და პოლიტიკურ მეცნ. ფაკ-ტის ასოც. პროფესორობამდე. ს. ზ.-ს სამეცნ. ხარისხი მიენიჭა სოციოლოგიის მიმართულებით სადისერტაციო ნაშრომის დაცვის საფუძველზე, რ-იც ეხებოდა სოც. სტრუქტურებისა და ინ-ტების ტრანსფორმაციას. ს. ზ.-ს სამეცნ. კვლევის ძირითადი სფეროა ოჯახის სოციოლოგია, განათლების სოციოლოგია, სოციალური ანთროპოლოგია და პოსტსაბჭოთა საზ-ბის ტრანსფორმაციის პროცესები. თავის შრომებში ს. სიღრმისეულად აანალიზებს ქართული ოჯახის სტრუქტურულ და ფუნქციურ ცვლილებებს თანამედროვე პირობებში. ნაშრომში „ქართული ოჯახი სოციოლოგიური კვლევის სარკეში“ (1995), იგი იკვლევს ტრად. და მოდერნული ღირებულებების მიმართებას ოჯახურ ურთიერთობებში. იგი ასაბუთებს, რომ სოც.-ეკონ. ცვლილებები განაპირობებს ოჯახის, როგორც სოც. ინსტიტუტის, ადაპტაციას ახალ რეალობასთან, რაც გამოიხატება გენდერული როლების გადანაწილებასა და თაობათა შორის კომუნიკაციის ფორმების ცვლილებაში. მისი კვლევების მეორე მნიშვნელოვანი მიმართულებაა განათლების სოციოლოგია და ახალგაზრდობის სოც. ორიენტაციები. იგი აანალიზებს განათლების სისტემის როლს სოც. მობილობისა და სტატუსის განსაზღვრაში. ს. ზ.-ს პედ. მოღვაწეობა თსუ-ში რამდენიმე ათწლეულს მოიცავს. იგი კითხულობდა საუნივერსიტეტო კურსებს: „ოჯახის სოციოლოგია“, „განათლების სოციოლოგია“, „სოციოლოგიის ისტორია“ და „სოციალური ანთროპოლოგია“. არის სასწ.-მეთოდური სახელმძღვანელოების ავტორი, რ-თა შორის განსაკუთრებით აღსანიშნავია „განათლების სოციოლოგია: თეორია და პრაქტიკა“ (2008). აღნიშნული ნაშრომი წარმოადგენს სისტემურ კურსს, რ-შიც განხილულია დარგის ძირითადი პარადიგმები და ქართ. სინამდვილის სპეციფიკა. ს. ზ. არის თსუ-ის სოციალურ და პოლიტიკურ მეცნ. ფაკ-ტის ასოცირებული პროფესორი, რ-იც მნიშვნელოვან როლს ასრულებს სოციოლოგიის მიმართულების განვითარებაში. იგი ხელმძღვანელობს საბაკალავრო და სამაგისტრო ნაშრომებს, რ-ებიც ეხება სოც. სტრუქტურების, მიგრაციისა და სოც. პოლიტიკის აქტუალურ პრობლემებს. ს. ზ. აქტიურად თანამშრომლობდა უნ-ტის კვლევით ცენტრებთან და მონაწილეობდა საერთაშ. პროექტებში, რ-ებიც მიზნად ისახავდა საქართვ. სოც. ლანდშაფტის შესწავლას. მისი სამეცნ. ნააზრევი ხასიათდება ემპირიული სიზუსტით, წყაროების კრიტიკული დამუშავებითა და სოციოლოგიური კატეგორიების ადეკვატური გამოყენებით. დაჯილდოებული იყო უნ-ტის საპატიო სიგელებით სამეცნ.-პედ. სფეროში ხანგრძლივი მოღვაწეობისათვის.

თხზ.: სირაძე, ზ. (2012). ახალგაზრდობის სოციალური იდენტობა. თბ., მეცნიერება; სირაძე, ზ. (2014). სოციალური ცვლილებები პოსტსაბჭოთა საქართველოში. თბ., უნ-ტის გამ-ბა.

მასზე: ბერძენიშვილი, ა. (2005). სოციოლოგია საქართველოში. თბ., უნ-ტის გამ-ბა; ხუციშვილი, ქ. (2009). ოჯახის სოციოლოგია ზ. სირაძის კვლევებში. თბ., სოციოლოგია, №1. თბ., უნ-ტის გამ-ბა.