შარია პეტრე ათანასეს ძე (20.IV.1904, სოფ. თაგილონი, ახლანდ. გალის მუნიციპ. – 1979, თბილისი), ფილოსოფოსი, ლიტერატურათმცოდნე, პოლიტ. და საზ. მოღვაწე. ფილოს. მეცნ. დოქტორი (1934), პროფესორი (1932), საქართვ. მეცნ. აკად. აკადემიკოსი (1944). შ. პ. ჩაირიცხა თბილ. სახელმწ. უნ-ტის სიბრძნისმეტყველების ფაკ-ტზე (1922). სწავლობდა მოსკოვის კომუნისტური აღზრდის აკადემიაში (1924–1926), შემდგომ კი – რუსეთის საზ. მეცნ. სამეცნ.-კვლევით ასოციაციასთან არსებულ ასპირანტურაში (РАНИОН, 1926–1929). გახდა მოსკოვის სახელმწ. უნ-ტის დოცენტი (1929). მისი აკად. საქმიანობა და სამეცნ. კარიერა მჭიდროდ დაუკავშირდა თსუ-ის და საქართვ. მეცნ. აკადემიას, სადაც ათწლეულების განმავლობაში წამყვან პოზიციებს იკავებდა. შ. პ.-ს სამეცნ. ინტერესების მეორე უმნიშვნელოვანესი მიმართულება იყო შ. რუსთაველის მსოფლმხედველობის კვლევა. მონოგრაფიაში „რუსთაველის მსოფლმხედველობის ზოგიერთი საკითხი“ (1966), ავტორი სიღრმისეულად აანალიზებს პოემის ფილოსოფიურ-ეთიკურ კონცეფციებს. იგი ასაბუთებდა, რომ რუსთაველის ნააზრევი თავისი ჰუმანიზმით, რაციონალიზმითა და დიალექტ. ხედვით უსწრებდა ევროპ. რენესანსის არაერთ იდეას. შ. პ. იკვლევდა პოემის პოეტიკასაც, ცდილობდა რა ეჩვენებინა მხატვ. ფორმისა და ფილოს. შინაარსის ერთიანობა. შ. პ.-მ გადამწყვეტი როლი შეასრულა საქართველოში ფილოსოფიის ინ-ტის დაარსებაში (1946) და იყო მისი პირველი დირექტორი, სადაც საფუძველი ჩაუყარა სისტემურ ფილოსოფიურ კვლევებს. შ. პ.-ს ცხოვრება და კარიერა აღსავსე იყო დრამატული პოლიტ. მოვლენებით. ეკავა საქართვ. კპ ცკ მდივნის პოსტი იდეოლოგიის დარგში (1943–1948). დააპატიმრეს ე.წ. „მეგრელთა საქმესთან“ დაკავშირებით და გადაასახლეს (1952). გარკვეული პერიოდის შემდეგ მოხდა მისი რეაბილიტაცია, რის შემდეგაც დაუბრუნდა აკად. საქმიანობას (1953). სიცოცხლის ბოლო პერიოდში მოღვაწეობდა საქართვ. მეცნ. აკად. შ. რუსთაველის სახ. ქართ. ლიტერატურის ისტორიის ინ-ტში. პედ. თვალსაზრისით, შ. პ. თსუ-ში ათწლეულების განმავლობაში კითხულობდა კურსებს ფილოსოფიის ისტორიასა და ეთიკაში. მისი ლექციები გამოირჩეოდა განსაკუთრებული მჭერმეტყველებით, მასშტაბური აზროვნებითა და ფართო ერუდიციით. შ. პ.-ს ღვაწლი ქართ. ინტელექტუალური კულტურის ისტორიაში მნიშვნელოვანია, როგორც აკად. ინსტიტუციების ორგანიზატორისა და რუსთაველის გენიის ფილოს. სიღრმის მკვლევრისა.

თხზ.: შარია, პ. (1935). კანტის ფილოსოფიის ძირითადი პრინციპები. თბ., სახელგამი; შარია, პ. (1944). ჰეგელის ფილოსოფია მარქსიზმ-ლენინიზმის კლასიკოსების შეფასებით. თბ.; შარია, პ. (1966). რუსთაველის მსოფლმხედველობის ზოგიერთი საკითხი. თბ., მეცნიერება; შარია, პ. (1973). რუსთაველის პოეტიკა. თბ., მერანი; შარია, პ. (1978). ფილოსოფიური ნარკვევები. თბ, მეცნიერება.

მასზე: ჯახაია, ლ. (2004). პეტრე შარიას ცხოვრება და მოღვაწეობა. კრებულში: „რჩეული ნაწერები“. თბ.; შონია, ვ. (2002). ბოროტების სათავე, ანუ როგორ შეთითხნეს „მეგრელთა საქმე“. თბ., საქართველო, №8; ბარამიძე, ა. (1987). ახლო წარსულიდან (მოგონებანი). თბ.; მახარაძე, მ. (2013). ქართული ფილოსოფიური აზრის ისტორია, ტ. 4. თბ.; შარია, გ. (2022). პეტრე შარია და მისი ეპოქა. თბ., კვირის პალიტრა, 24 დეკემბერი.