-
ავტორი
- კატეგორიები: ფაქტი სიმპოზიუმი
მათემატიკური ფიზიკის თანამედროვე პრობლემები, საერთაშ. სიმპოზიუმი , თბილისში გაიმართა (1987). სიმპოზიუმი წარმოადგენდა მნიშვნელოვანი სამეცნ. დიალოგის პლატფორმას, სადაც შეიკრიბნენ მათემატიკოსები და თეორ. ფიზიკის სპეციალისტები სხვადასხვა ქვეყნიდან. მათ. ფიზიკის განვითარების მნიშვნელოვანი ეტაპია 1980-იანი წლები. ამ პერიოდში განსაკუთრებულად აქტუალური იყო: არაწრფივი დიფერენციალური განტოლებები; ველის თეორიები; სტატ. ფიზიკის მოდელები; კვანტური სისტემების მათ. აღწერა საქართველოში. ამ მიმართულებების განვითარება მჭიდროდ უკავშირდებოდა ი. ვეკუას სამეცნ. სკოლას, რ-იც საერთაშ. დონეზე იყო აღიარებული კერძოწარმოებულიანი განტოლებებისა და მათ. ფიზიკის ამოცანების კვლევებით. სიმპოზიუმი მოეწყო საბჭ. მათ. სკოლის მწვერვალზე ყოფნის პერიოდში და მასში წამყვანი როლი ითამაშეს ქართულმა სამეცნ. ცენტრებმა: თსუ-მ, რ-ც მასპინძელმა და მთავარმა აკადემიურმა ბაზამ; თსუ-ის ი. ვეკუას სახ. გამოყენებითი მათემატიკის ინ-ტმა; საქ. სსრ მეცნ. აკადემიის ა. რაზმაძის სახ. მათემატიკის ინ-ტმა საორგანიზაციო პარტნიორის სტატუსით. ღონისძიება დაემთხვა აკად. ი. ვეკუას დაბადებიდან 80 წლის იუბილეს, რამაც სიმპოზიუმს დამატებითი სიმბოლური დატვირთვა შესძინა და ხაზი გაუსვა მის ფუნდამენტურ წვლილს დიფერენციალური განტოლებებისა და მექანიკის მათემატიკურ მეთოდებში. სიმპოზიუმის უმთავრესი ამოცანა იყო ხიდის ჩადება წმ. (აბსტრაქტულ) მათემატიკასა და თეორ. ფიზიკას შორის. სიმპოზიუმის ძირითადი მიზნები იყო: ახ. მათ. მეთოდების პრეზენტაცია - არახაზოვანი დიფერენციალური განტოლებების, ტოპოლოგიური და გეომეტრიული მეთოდების ადაპტაცია ფიზ. პროცესების მოდელირებისთვის; ველის კვანტური თეორიისა და სტატ. ფიზიკის პროგრესი: მიკროსამყაროს ფუნდამენტური ურთიერთქმედებების მათემატიკურად მკაცრი დასაბუთება; სამეცნ. სკოლების კოორდინაცია: დასავლური და აღმოსავლური (საბჭ.) მათ. სკოლების წარმომადგენელთა იდეების გაზიარება „ცივი ომის“ ეპოქაში სამეცნ. დიპლომატიის ფარგლებში; გამოყენებითი მექანიკის ამოცანების გადაჭრა: დრეკადობისა და გარემოს მექანიკის აქტუალური მათ. პრობლემების ანალიზი. სიმპოზიუმის მუშაობა რამდენიმე პარალელურ სექციად წარიმართა, რ-ებიც მოიცავდნენ მათ. ფიზიკის ყველაზე აქტუალურ მიმართულებებს. სექცია 1. კერძოწარმოებულიანი დიფერენციალური განტოლებები და ოპერატორთა თეორია; შრედინგერის ტიპის ოპერატორების სპექტრული ანალიზი, ელიფსური და ჰიპერბოლური სისტემები მათემატიკურ ფიზიკაში. სექცია 2: ველის კვანტური თეორია და სტატ. ფიზიკა; კვანტური ქრომოდინამიკის მათ. მოდელები, სიმების თეორიის (String Theory) ადრეული მათ. ასპექტები და ფაზური გადასვლების თეორია. სექცია 3: უწყვეტ გარემოთა მექანიკის მათ. პრობლემები; დრეკადობის მათ. თეორია, ნავიე-სტოქსის განტოლებები, ჰიდროდინამიკა და გარსთა თეორიის ვეკუასეული მეთოდები. სექცია 4: ინტეგრებადი სისტემები და სოლიტონების თეორია; არახაზოვანი ტალღური პროცესები, კორტევეგ-დე ფრიზის (KdV) განტოლება და შებრუნებული ამოცანების მეთოდი. სიმპოზიუმმა შეკრიბა მეოცე ს-ის მათ. ელიტა. მონაწილეთა შორის იყვნენ: ქართ. მათ. სკოლა: აკად. ნ. მუსხელიშვილისა და აკად. ი ვეკუას მოწაფეები — აკადემიკოსები ა. ბიწაძე, გ. ჭოღოშვილი და სხვები; საბჭ. კავშირის წამყვანი მეცნიერები: მოსკოვის, ლენინგრადისა და ნოვოსიბირსკის სამეცნ. ცენტრებიდან (მათ შორის აკადემიოსების ნ. ბოგოლიუბოვის, ლ. ფადეევისა და ვ. ვლადიმეროვის სკოლების წარმომადგენლები). საერთაშ. დელეგატები: თეორ. ფიზიკისა და მათემატიკის სპეციალისტები აშშ-დან, დასავლეთ გერმანიიდან (FRG), საფრანგეთიდან, იტალიიდან და იაპონიიდან. ღონისძიების შედეგად მიღებული სამეცნ. პროდუქცია გახდა ფუნდამენტური გზამკვლევი მკვლევართათვის. მოხსენებათა ვრცელი კრებ., სიმპოზიუმის შრომები გამოიცა თსუ-ის გამომცემლობის მიერ რუსულ და ინგლისურ ენებზე, სადაც შევიდა სექციების მიხედვით სკრინინგგავლილი სტატიები. მოხსენებების რეზიუმეები დაიბეჭდა წამყვან გლობალურ რეფერატულ ჟურნალებში (Mathematical Reviews, Zentralblatt MATH), რამაც უზრუნველყო თბილისში წარმოდგენილი იდეების სწრაფი ინტეგრაცია საერთაშ. ციტირების ინდექსებში. საერთაშ. სიმპოზიუმმა „მათემატიკური ფიზიკის თანამედროვე პრობლემები“ კიდევ ერთხელ დაადასტურა თბილ., რ-ც მათ. მეცნიერებების მსოფლიო დონის ცენტრის სტატუსი. თსუ-ის ი. ვეკუას სახ. გამოყენებითი მათემატიკის ინ-ტის ბაზაზე გამართულმა ამ შეხვედრამ უდიდესი ბიძგი მისცა საქართველოში არახაზოვანი ფიზ. პროცესებისა და კვანტური მათემატიკის კვლევების შემდგომ განვითარებას.