მანია გვანჯი მიხეილის ძე
მანია გვანჯი მიხეილის ძე

მანია გვანჯი მიხეილის ძე (29.V.1918 სოფ. ეწერი წალენჯიხის რაიონი - 16.III.1985). მათემატიკოსი და სტატისტიკოსი. ფიზ.-მათ. მეცნ. დოქტორი (1963), თსუ–ის პროფესორი (1964). დაამთავრა: ქ. ზუგდიდის პედ. ტექნიკუმი (1935), თსუ (1940), მოსკოვის პოტიომკინის სახ. პედ. ინ-ტის ასპიტრანტურა (1940). დაჯილდოებულია მედლით „შრომითი მამაცობისთვის 1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში“.   იყო გორის ბარათაშვილის სახ. პედ. ინ-ტის დოცენტი (1949-1950 ); საქ. პოლიტექნ. ინ-ტის დოცენტი (1950-1953); ა. რაზმაძის სახ. მათ. ინ-ტის უფრ. მეცნ. თანამშრომელი (1955-1956); საქ. მეც­ნ. აკად. გამოთვლითი ცენტრის დირექტორის მოადგილე (1956-1964); თსუ–ის გამოყენებითი მათ. ინ-ტის დირექტორის მოადგილე (1966-1972); თსუ–ის ალბათობის თეორიისა და მათ. სტატისტიკის  კათედრის გამგე (1968-1985); საქ. მეცნ. აკად. ეკონომ. და სამართლ. ინ-ტის ალბათობის თე­ო­რიისა და მათ. სტატისტიკის  სექტორის გამგე (1973- 1983);  საქ. მეცნ. აკად. ა. რაზმაძის სახ. მათ. ინ-ტის ალბათობის თეორიისა და მათ. სტატისტიკის  სექტორის გამგე (1983-1985). ის იყო სხვადასხვა სამ­ე­ც­ნ. საზ-ბისა და საბჭოს წევრი, მათ შორის: საქ. მათ. საზ-ბის (პრეზიდიუმის წევრი),  სტატისტიკის საერთაშ. ინ-ტის, (1969) - ბერნულის საერთაშ. საზ-ბის, ამერიკის მათ. საზ-ბის, ბერლინის საერთაშ. ჟურნ.-„სტატისტი­კ­ის“ სარედაქციო საბჭოს წევრი. მიღებული აქვს ორი სამთავრობო ჯილდო და აკად. ივ. ჯავახიშვილის მედალი. მისი ძირითადი შრომები ეხება მათემატიკური სტა­ტისტიკის არაპარამეტრულ ჰიპოთეზათა შე-მოწმების თეორიას; კოლომოგოროვ­ისა და სმირნოვის განზოგადოებული სტატისტიკების ზღვარითი განაწილების კან­ო­ნის დადგენას და ტაბულირებას (ეს სტატისტიკები  სამეცნ. ლიტერატურაში გ. მანიას სტატისტიკების (კრეტერი­უმების) სახელით არის ცნობილი); ორგანზომილე­ბი­ანი განაწილების სიმკვრივის არაპარამეტრული შე­ფასების აგებას და მისი თვისე­ბების შესწავლას; მრავალგანზომილებიანი ნორმალუ­რი განაწილების სიმკვრივის პარა­მე­ტ­რუ­ლი შეფასებისა და მასთან დაკავშირებული სტატისტიკების თვისებების შესწავლას. მან საფუძველი ჩაუყარა ალბათობის თეორიისა და მათ. სტატის­ტი­კის, როგორც მათ. დარგის განვითარებას საქართველოში. ის საქ­ართვე­ლო­ში ამ დარგში სამეცნ. სკოლის დამფუძნებლად ითვლება. თსუ-ში ჩატარდა პროფ. გ. მანიას დაბადებიდან 100 წლისთავისადმი მიძღვნი­ლი საერთა­შ. კონფერენცია - „ალბათობის თეორიასა და მათემატიკურ სტატისტიკაში “ (2018).

თხზ.: მანია, გ. (1963). მათემატიკური სტატისტიკის ზოგიერთი მეთოდი. საქ. მეცნ. აკად. გამ-ბა; Мания, Г. (1969). Обобщение критерия А. Н. Колмогорова для оценки закона распределения по емпирическим данным. ДАН СССР, 69, 495-497; Мания, Г. (1969). Квадратическая погрешность оценки плотности многомерного нормального распределения по данным выборки,Теория вероятн. и ее примен., 14, 1, 151-155; Мания, Г. (1974). Статистическое оценивание распределения вероятностей. изд. ТГУ.