ქვაჩახია ვენორ ვენიამინის ძე (10.XII.1925, სოფ. ნაბაკევი, გალის რ-ნი, – 13.III.1982, თბილისი), გამოჩენილი ქართვ. ფილოსოფოსი და სოციოლოგი., სოციოლ. მეცნ. დოქტორი (1984), თსუ-ის პროფესორი, მეცნ. დამსახ. მოღვაწე. მან წარმატებით დაამთავრა თსუ-ის ფილოსოფიის ფაკ-ტი (1954-1959). მისი აკად. საქმიანობა და სამეცნ. კარიერა მჭიდროდ უკავშირდება თსუ-ის, სადაც განვლო პროფ. გზა ასპირანტიდან სოციოლოგიის კათედრის გამგეობამდე. დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე: „საზოგადოებრივი ინტერესი და მისი როლი სოციალურ მართვაში“ (1964), შემდგომ მას მიენიჭა სოციოლ. მეცნ. დოქტორის ხარისხი ნაშრომისათვის: „მართვის სოციოლოგიური ასპექტები თანამედროვე პირობებში“ (1984). მისი სამეცნ. კვლევის ძირითადი სფეროებია: მართვის სოციოლოგია; სოც. დაგეგმვა; შრომის სოციოლოგია და სოციოლოგიის ისტორია. იგი სამართლიანად მიიჩნევა საქართველოში მართვის სოციოლოგიის, როგორც დამოუკიდებელი სამეცნ. მიმართულების, ერთ-ერთ ფუძემდებლად. თავის შრომებში იგი სიღრმისეულად აანალიზებდა სოც. მართვის ობიექტურ და სუბიექტურ ფაქტორებს. ნაშრომში „მართვის სოციოლოგია“ (1984), იკვლევს ორგანიზაციული სტრუქტურების ფუნქციონირების თავისებურებებს, გადაწყვეტილების მიღების პროცესის სოციალურ მექანიზმებსა და ლიდერობის ფენომენს. ქ. ვ. მიიჩნევდა, რომ მართვა არ არის მხოლოდ ადმ. აქტი, არამედ რთული სოც. პროცესია, რ-იც მოითხოვს ადამიანური ფაქტორის მაქსიმალურ გათვალისწინებას. ქ. ვ.-ის სამეცნ. ინტერესების მეორე მნიშვნელოვანი მიმართულება იყო სოც. პროგნოზირება და დაგეგმვა. მან უდიდესი წვლილი შეიტანა თსუ-ში სოციოლოგიური განათლების ინსტიტუციონალიზაციაში. ქ. ვ. სამართლიანად ითვლება სოციოლოგიის ერთ-ერთ ფუძემდებლად არა მარტო საქართველოში, არამედ ყოფილ საბჭ. კავშირშიც, ვინაიდან საბჭ. კავშირში პირველი გამოყენებითი სოციოლოგიის კათედრა, სწორედ მისი ინიციატივით და თაოსნობით ჩამოყალიბდა თსუ-ში, რ-საც თავად ხელმძღვანელობდა ცხოვრების ბოლომდე (1968). მისი ხელმძღვანელობით კათედრა ჩამოყალიბდა წამყვან სასწ.-სამეცნ. ერთეულად, სადაც მომზადდა სოციოლოგთა არაერთი თაობა. ქ. ვ. იყო ინიციატორი სოციოლოგიის სპეციალობისათვის ახ. სასწ. გეგმებისა და პროგრამების შემუშავებისა, რ-ებიც ორიენტირებული იყო დარგის თანამედროვე საერთაშ. სტანდარტებზე. იგი მიიჩნევდა, რომ სოციოლოგიური ცოდნა უნდა იყოს არა მხოლოდ თეორ., არამედ გამოყენებითი ხასიათის, რათა დაეხმაროს საზ-ბას აქტუალური პრობლემების გადაჭრაში. თსუ-ში კითხულობდა საუნივერსიტეტო კურსებს:მართვის სოციოლოგია; სოციოლოგიის ისტორია; შრომის სოციოლოგია და სოც. დაგეგმვა. მისი ლექციები გამოირჩეოდა განსაკუთრებული სიცხადით, პრაქტ. მაგალითების სიმრავლითა და სტუდენტებში კრიტ. აზროვნების სტიმულირებით. იყო არაერთი ფუნდამენტური სახელმძღვანელოს ავტორი, რ-თაგან აღსანიშნავია „სოციოლოგიის შესავალი“ (2000). აღნიშნული ნაშრომი წარმოადგენს დისციპლინის სისტემურ კურსს, რ-იც ფართოდ გამოიყენება საქართვ. უმაღლ. სასწავლებლებში. იგი ხელმძღვანელობდა მრავალ სამაგისტრო და სადოქტორო ნაშრომს, რ-ბიც ეხებოდა სოც. მართვისა და ორგანიზაციული ქცევის აქტუალურ პრობლემებს. ქ. ვ. აქტიურად მონაწილეობდა საერთაშ. სამეცნ. თანამშრომლობაში, იყო სხვადასხვა სოციოლოგიური ასოციაციისა და სამეცნ. საბჭოს წევრი. საკავშ. ჟურნ. ,,ფილოსოფსკიე ნაუკის“ სარედაქციო კოლეგიის წევრი. იგი რეგულარულად მონაწილეობდა საერთაშ. კონფერენციებსა და სიმპოზიუმებში. მისი სამეცნ. ნააზრევი ხასიათდება ობიექტურობით, წყაროების ღრმა ცოდნითა და სოციოლოგიური კატეგორიების ზუსტი გამოყენებით. დაჯილდოებული იყო სახელმწ. ჯილდოებითა და უნ-ტის საპატიო სიგელებით სამეცნ.-პედ. სფეროში ხანგრძლივი და ნაყოფიერი მოღვაწეობისათვის. მისი ბიბლიოგრაფია მოიცავს ათეულობით სამეცნ. სტატიასა და მონოგრაფიას, რ-ებიც დღემდე ინარჩუნებს აქტუალობას მართვის სოციოლოგიის შესწავლის თვალსაზრისით. ქ. ვ.-ის ღვაწლი ქართ. სოციოლოგიური სკოლის განვითარებაში ფასდაუდებელია, რადგან მან საფუძველი ჩაუყარა რთული სოც. სისტემების მართვის მეცნიერულ შესწავლას.

თხზ.: ქვაჩახია, ვ. (1978). სოციალური დაგეგმვის თეორია და პრაქტიკა. თბ., საბჭოთა საქართველო; ქვაჩახია, ვ. (1984). მართვის სოციოლოგია. თბ., უნ-ტის გამ-ბა; ქვაჩახია, ვ. (1991). ორგანიზაციის სოციოლოგია. თბ., უნ-ტის გამ-ბა; ქვაჩახია, ვ. (2000). სოციოლოგიის შესავალი. თბ., უნ-ტის გამ-ბა; ქვაჩახია, ვ. (2005). მართვის თეორიის საფუძვლები. თბ., მეცნიერება.

მასზე: ბერძენიშვილი, ა. (2005). სოციოლოგია საქართველოში: ისტორია და თანამედროვეობა. თბ. უნ-ტის გამ-ბა; ხუციშვილი, ქ. (2010). ვენორ ქვაჩახია — მართვის სოციოლოგიის ფუძემდებელი საქართველოში. თბ., სოციოლოგია, №1; „თბილისის უნივერსიტეტი“, (2010 წლის 15 დეკემბერი). ვენორ ქვაჩახიას ხსოვნას.