ქორიძე ხარიტონ (ხარება) თევდორეს ძე
ქორიძე ხარიტონ (ხარება) თევდორეს ძე

ქორიძე ხარიტონ (ხარება) თევდორეს ძე (1.I.1918, სოფ. ჩხენიში, ახლანდ. სამტრედიის მუნიციპ. – 1990, თბილისი), ფილოსოფოსი, ლოგიკოსი. ფილოს. მეცნ. კანდიდატი (1955), თსუ-ის დოცენტი. წარჩინებით დაამთავრა თსუ-ის ფილოსოფიის ფაკ-ტი (1936-1941). მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში იმყოფებოდა მოქმედ არმიაში, რის შემდეგაც სწავლა განაგრძო თსუ-ის ასპირანტურაში ლოგიკის სპეციალობით. მისი აკად. საქმიანობა და სამეცნ. კარიერა მჭიდროდ უკავშირდება თსუ-ის, სადაც მან განვლო პროფ. გზა ასპირანტიდან ლოგიკის კათედრის დოცენტობამდე. დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე: „არისტოტელეს მოძღვრება კატეგორიების შესახებ“ (1955). ქ. ხ.-ს სამეცნ. კვლევის ძირითადი სფეროები იყო ანტ. ლოგიკა, არისტოტელეს ფილოსოფია, ენის ფილოს. პრობლემები და შემეცნების თეორია. იგი ითვლება ერთ-ერთ წამყვან სპეციალისტად საქართველოში ანტ. ფილოს. ტექსტების კვლევისა და ინტერპრეტაციის დარგში. თავის შრომებში ქ. ხ. სიღრმისეულად აანალიზებდა არისტოტელესეული კატეგორიების ონტოლოგიურ და ლოგიკურ ბუნებას. ნაშრომში „არისტოტელეს ლოგიკური მოძღვრება“ (1962), იკვლევს სილოგიზმის თეორიასა და მის მიმართებას ობიექტურ რეალობასთან. ქ. ხ. მიიჩნევდა, რომ ანტ. ლოგიკა არ არის მხოლოდ ისტ. რელიქვია, არამედ წარმოადგენს თანამედროვე აზროვნების კულტურის საფუძველს, რ-ის გარეშეც შეუძლებელია მეცნ. შემეცნების განვითარება. ქ. ხ.-ს სამეცნ. ინტერესების მეორე მნიშვნელოვანი მიმართულება იყო ენის ფილოს. ანალიზი და მისი კავშირი ლოგიკურ ფორმებთან. მონოგრაფიაში „ენისა და აზროვნების ურთიერთმიმართების ლოგიკური ასპექტები“ (1975), ავტორი განიხილავს, თუ როგორ აისახება ობიექტური სამყაროს სტრუქტურა ენობრივ კატეგორიებში. პედ. თვალსაზრისით, ქ. ხ. თსუ-ში რამდენიმე ათწლეულის განმავლობაში კითხულობდა საუნივერსიტეტო კურსებს: ლოგიკა; ლოგიკის ისტორია; ანტ. ფილოსოფიის ისტორია და არისტოტელეს ფილოსოფია. მისი ლექციები გამოირჩეოდა განსაკუთრებული აკად. სიმკაცრით, წყაროების (პირველწყაროების) ღრმა ცოდნითა და რთული ფილოს. კონცეფციების ნათელი გადმოცემის უნარით. ქ. ხ. იყო არაერთი სასწ.-მეთოდური სახელმძღვანელოსა და პროგრამის ავტორი, რ-ებიც ფართოდ გამოიყენებოდა ფილოსოფიის ფაკ-ტის სტუდენტების მიერ. იგი განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობდა სტუდენტებში ტექსტზე მუშაობის კულტურის განვითარებას და ხელმძღვანელობდა სამაგისტრო ნაშრომებს ლოგიკისა და ფილოსოფიის ისტორიის მიმართულებით. აქტიურად მონაწილეობდა უნ-ტის სამეცნ. ცხოვრებაში, იყო ფაკ-ტის სამეცნ. საბჭოს წევრი. რეგულარულად მონაწილეობდა რესპუბლიკურ სამეცნ. კონფერენციებში. თანამშრომლობდა სხვადასხვა სამეცნ. ჟურნალთან და იყო ლოგიკის საკითხებზე მომზადებული კრებულების რეცენზენტი. მისი სამეცნ. ნააზრევი ხასიათდება წყაროების კრიტ. დამუშავებით, ანალიტიკური სიზუსტითა და ფილოს. არგუმენტაციის მაღალი კულტურით. ქ. ხ. დაჯილდოებული იყო უნ-ტის საპატიო სიგელებითა და მედლებით სამეცნ.-პედ. სფეროში ხანგრძლივი და ნაყოფიერი მოღვაწეობისათვის.

თხზ.: ქორიძე, ხ. (1958). არისტოტელეს მოძღვრება კატეგორიების შესახებ. თბ., მეცნიერება; ქორიძე, ხ. (1962). არისტოტელეს ლოგიკური მოძღვრება. თბ., უნ-ტის გამ-ბა; ქორიძე, ხ. (1968). ლოგიკის ისტორიის ნარკვევები. თბ., უნ-ტის გამ-ბა; ქორიძე, ხ. (1975). ენისა და აზროვნების ურთიერთმიმართების ლოგიკური ასპექტები. თბ., უნ-ტის გამ-ბა; ქორიძე, ხ. (1982). ანტიკური ლოგიკის საკითხები. თბ., მეცნიერება.

მასზე: მახარაძე, მ. (2005). ქართული ფილოსოფია XX საუკუნეში. თბ., მეცნიერება; ერქომაიშვილი, ვ. (1991). ხარიტონ ქორიძელოგიკოსი და მკვლევარი. თბ., თსუ-ის შრომები, ტ. 310; ბერძენიშვილი, ა. (2004). ქართველი ფილოსოფოსები (IV საუკუნიდან XX საუკუნის ჩათვლით): ცნობარი. ბათუმი.