ჯავახიშვილი ნიკოლოზ გიორგის ძე (12. IX. 1972, ქ. თელავი), ისტორიკოსი. ისტ. მეცნ. დოქტ. (2003), თსუ ისტ. ფაკ. პროფ. (2003-2006), ივანე ჯა­ვა­ხიშვილის სახ. ისტ. და ეთ­ნო­ლოგიის ინ-ტის მთავარი მეცნიერ-თანამშრომელი (2006-დან). თსუ ჰუმანიტ. მეცნ. ფაკ. ასო­ც. პრო­ფ. (2009-დან), ლატვიის მეცნ. აკად. საპატიო დოქტორი (2014), ლატვიის მეცნ. აკად. აკა­დემი­კო­სი/უცხოელი წევრი (2022). დაამთავრა თსუ ისტ. ფაკ. (1995). მუშაობს თსუ-ში (1994-დან). ქა­რ. დიპლომატიის სამეცნ.-კვლ. ცენტრის მეცნ.-თა­ნამშრ. (1994-2006). კი­თ­ხულობს ლე­ქ­­ციებს თსუ-ში (1997-დან). მათ შორისაა სასწავლო კურსები: „საქარ­თ­ვე­ლოს ისტორია (1917-დან-დღემდე); „საქართველოს სოციალური და ეკონომიკური ისტორია (XIX-XXI სს.)“; „ქარ­თუ­ლი ემიგრაციის ისტორია (XX-XXI სს.)“; „ქა­რ­თული ­­ნუმიზმა­ტი­კა, ბო­­ნის­ტი­კა, ჰე­რა­ლ­დი­კა, ვექ­სი­ლო­ლოგია, ფალერისტიკა, სფრ­ა­გისტიკა“ და სხვ. სა­­ფუ­ძ­ვე­ლი ჩაუყარა სა­ქარ­თ­ვე­ლოში დამ­ხ­მარე საისტ. დარგების - ფა­ლე­რის­ტი­კისა და ბო­ნის­ტი­კის საკითხების კვლევას. არის წევრი: თსუ წარ­­მო­მა­დ­გენლობითი საბჭოსი (2022-2025);  თსუ საე­რ­თო-სა­დი­სე­რ­ტაციო სა­ბჭოსი (2023-დან); თსუ ივანე ჯავა­ხიშ­ვილის სახ. ის­ტ. და ეთ­ნოლო­გიის ინ-ტის სამეცნ. სა­ბჭოსი (2018-დან); საქართვ. ეკო­ნ. და მდგრადი განვითარების სამინისტროს სა­თათბირო ორ­განოს - ეროვ­ნ. საფოს­ტო სა­გადასახადო ნი­შ­ნების გამოცემის მუდმივმოქ­მე­დი კომისიისა (2022-დან); თსუ ჰუმანიტარულ მეცნ. ფაკ-ტის საბჭოსი (2026-დან). ავ­ტო­რია 200-ზე მეტი სამეცნ. ნაშრომისა, მათ შორის 22 წი­გნისა, რომლებიც გა­მო­ქ­ვე­ყ­ნე­ბუ­ლია საქართ­ვე­ლოში და საზ­ღ­ვა­რ­გარეთ. მის ნაშრომებში შეს­წავლილია აქტუა­ლუ­რი საკით­ხები საქართვ. და კავკასიის ისტ., ასევე დამხმარე სა­ისტ. და­რგებისა, რო­მელ­თა შო­რისაა: ბო­ნი­სტიკა, ფა­ლე­რი­ს­ტიკა, ნუმიზმატიკა, ჰერალდიკა, ვექ­სი­ლო­ლოგია, გე­ნე­ალო­გია და დიპ­ლო­მა­ტიკა. იყო წევრი: საქართვ. თა­ნამე­დ­როვე სახელმ­წ. გერბის ეს­კიზის და­მ­დ­გენი ჟიურისა (2004); საქართვ. ეროვნ. ბანკთან არსებული „ფულის ნიშ­ნებისა და საიუ­ბილეო მონეტების თემატიკის განსაზღვრისა და დიზაინის ესკი­ზის შემ­რ­ჩე­ვი კომისიისა“ (2005-2009); საქარ­თ­ვ. პარლამენტთან არსე­ბუ­ლი ჰერალდიკის სახელ­მ­წ. საბჭოს ჰერალდიკის სა­კით­ხე­ბის განმხი­ლ­ველი მუდმივ­მო­ქ­მედი კომისიისა (2008-2021); საქართ­ვ. უმაღლ. და სა­შ. სა­განმან. და­წესე­ბუ­ლებათა საგან­მა­ნ. პროგ­რამების აკრედიტაციის სა­ბჭოსი (2018-2019). სა­ქარ­­თ­­ვ. ახალგაზრდა მე­ც­ნიერთა და შე­მოქ­მედთა პრემიის „წი­ნა­ნ­დალი“ პირველი ლა­უ­რეატი ჰუმანიტარულ მეცნ. დარგში (2001), ახალგაზრდა მე­ც­ნი­­ერ­თა საპრე­ზიდენტო სტიპენ­დი­ის მფლო­­ბელი (1997-2000).

თხზ.: ჯავახიშვილი, ნ. (2005). ნარკვევები ქართველი და ადიღელი ხალხების ურ­თიერ­თო­ბის ისტო­რი­ი­დან, თბ., ISBN 9789994002368; Джавахишвили, Н., (2005). Борьба за свободу Кав­каза (Из истории военно-политического сотруд­ни­че­с­т­во грузин и севе­рокавказцев в первой по­ло­вине XX века), Издательство Тбилисского университета, ISBN 9789994085344;  ჯავახიშ­ვი­ლი, ნ. (2011). ნარკვევები ქართულ-ბალტიური ურთიერ­თო­ბის ისტო­რი­ი­დან, თსუ გამომცემ­ლო­ბა, თბ., ISBN 978-9941131950; Džavahišvili, N. (2015). Ieskats Gruzijas un Baltijas tautu attiecību vēsturē, Rīga, 316. 72/.75(474.3:479.22)(091); Джавахиш­вили, Н. (2019). Очерки истории грузино-балтийских взаимоотношений, Издательство «Уни­ве­рсал», Тби­ли­си, ISBN: 9789941265327; ჯავახიშვილი, ნ. (2020). გრიგოლ I -  ქართლ-კახეთის უკანასკნელი მეფე, გამომ­ცე­მ­ლო­ბა «პა­ლიტრა L», თბ., ISBN 9789941320477; ჯავახიშვილი, ნ. (2022). ქართული ფალე­რის­ტი­კა, წი­გ­ნში: «ქარ­თუ­­ლი გერ­ბები, დროშები და ჯილდოები»,­ გამომცემლობა «პალიტრა L», თბ., ISBN 9789941354953;  ჯავახიშვილი, ნ. (2022). ქართული ქაღალდის ფულის ისტორია (ქარ­თუ­ლი ბონისტიკა), წი­გნში: «ფულის ისტორია სა­­ქართველოში», გამომცემლობა «პალიტრა L», თბ., ISBN 9789941353796.

ლიტ: ნიკოლოზ ჯავახიშვილი - 50, სამეცნიერო შრომების სია. თსუ ჰუ­მა­ნი­ტა­რულ მეც­ნი­ე­­რე­ბა­თა ფაკულ­ტე­ტის სა­ქა­რთველოს ის­­ტო­­­­­­რიის ინ­­ს­­ტი­­ტუ­­­­ტის შრო­­მები, ტ. XVIII, თბ., 2022, გვ. 508-543.