ფიფია თემურ (თეიმურაზ) შალვას ძე (18.II.1958, დაბა ჯვარი, წალენჯიხის რ-ნი, – 1996, თბილისი), ფილოსოფოსი, საზ. მოღვაწე. ფილოს. მეცნ. კანდ., თსუ-ის დოცენტი. წარჩინებით დაამთავრა თსუ-ის ფილოსოფია-ფსიქოლოგიის ფაკ-ტი (1975-1980). მისი აკად. საქმიანობა და სამეცნ. კარიერა მჭიდროდ უკავშირდება თსუ-ის, სადაც მან განვლო პროფ. გზა ასპირანტიდან ფილოსოფიის თანამედროვე პრობლემების შემსწავლელი სამეცნ.-კვლევითი ჯგუფის ხელმძღვანელობამდე. სადისერტაციო ნაშრომი დაიცვა მ. ჰაიდეგერის ფილოსოფიის საკითხებზე, რ-იც საფუძვლად დაედო მის შემდგომ კვლევებს ონტოლოგიისა და ენის ფილოსოფიის მიმართულებით. ფ. თ.-მ მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა საქართველოში თანამედროვე ფილოსოფიის ცენტრის დაარსებასა და ფუნქციონირებაში. მისი ხელმძღვანელობით თსუ-ის ფილოსოფიის ფაკ-ტზე არსებული სამეცნ. ჯგუფი იქცა მნიშვნელოვან აკადემიურ სივრცედ, სადაც მიმდინარეობდა XX ს. დასავლური ფილოს. ტექსტების თარგმნა და კომენტირება. იგი ერთ-ერთი პირველია, რ-მაც სისტემური მუშაობა დაიწყო ფ. ნიცშესა და მ. ჰაიდეგერის რთული ტერმინოლოგიური აპარატის ქართულ ენაზე გადმოტანის მიმართულებით. მისი თარგმანები (მათ შორის ნიცშეს „ასე იტყოდა ზარატუსტრა“ და ჰაიდეგერის „წერილი ჰუმანიზმის შესახებ“) გამოირჩევა ენობრივი სიზუსტითა და ფილოს. ადეკვატურობით. მიიჩნევდა, რომ ფილოს. თარგმანი თავისთავად არის აზროვნების აქტი, რ-იც ამდიდრებს ეროვნ. კულტურას. ფ. თ.-ის პედ. მოღვაწეობა თსუ-ში მოიცავდა სალექციო კურსებს: „ეგზისტენციალიზმი“, „ფენომენოლოგია“, „ნიცშეს ფილოსოფია“ და „ჰერმენევტიკის საფუძვლები“. მისი ლექციები გამოირჩეოდა ტექსტზე ორიენტირებული მუშაობითა და სტუდენტებში კრიტ. აზროვნების სტიმულირებით. იყო მრავალი სასწ. პროგრამისა და მეთოდური სახელმძღვანელოს ავტორი. მისი ინიციატივით ჩატარდა თსუ-ისა და გისენის (გერმანია) უნ-ტის ერთობლივი სამეცნ. კონფერენცია თემაზე: „მსოფლმხედველობა, რწმენა, ადამიანის ღირსება“ (1990). ფ. თ. ასევე აქტიურად მონაწილეობდა უნ-ტის ფილოსოფიის სასწ.-სამეცნ. ინ-ტის მუშაობაში, სადაც კოორდინაციას უწევდა თანამედროვე ფილოსოფიურ კვლევებს. აკადემიურ მოღვაწეობასთან ერთად, აქტიურად იყო ჩართული სახელმწიფოებრივ საქმიანობაში. იგი მუშაობდა საქართვ. სახელმწ. მეთაურის აპარატში (1990), სადაც ხელმძღვანელობდა რეგიონების მართვის სამსახურს. ფ. თ.-მ მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა ადგილ. თვითმმართველობის რეფორმირების საქმეში, იყო შესაბამისი სამთავრობო კომისიის თავ-რე. მისი პოლიტ. და პუბლიც. წერილები გამოირჩეოდა ეთიკური პრინციპულობითა და ქვეყნის სტაბილურობაზე ზრუნვით. ფ-ის სამეცნ. ნააზრევი ხასიათდება წყაროების ღრმა ცოდნითა და ფენომენოლოგიური ანალიზის სიზუსტით. იგი დაჯილდოებული იყო უნ-ტის საპატიო სიგელებით სამეცნ.-პედ. სფეროში ნაყოფიერი მოღვაწეობისათვის. მისი შრომები და თარგმანები წარმოადგენს ფუნდამენტურ წყაროს ქართვ. სტუდენტებისა და მკვლევარებისათვის.

თხზ.: ფიფია, თ. (მთარგმნელი). (1993). ნიცშე ფ. ასე იტყოდა ზარატუსტრა. თბ., უნ-ტის გამ-ბა; ფიფია, თ. (მთარგმნელი). (1995). ჰაიდეგერი მ. წერილი ჰუმანიზმის შესახებ. თბ., უნ-ტის გამ-ბა; ფიფია, თ. (1998). აზროვნება და ყოფიერება. თბ., უნ-ტის გამ-ბა; ფიფია, თ. (2001). პოლიტიკური პუბლიცისტიკა. თბ., ლეგა.

მასზე: გოთუა, მ. (1997). თემურ ფიფია — მეცნიერი და პედაგოგი. თბ., რესპუბლიკა, №191; ირემაძე, თ. (2010). ფილოსოფიური თარგმანი და ქართული აკადემიური სივრცე. თბ., ახალი საქართვ. უნ-ტი, (ფიფიასეული თარგმანების ანალიზი); ბრეგაძე, კ. (2014). ნიცშეს რეცეფცია საქართველოში. თბ., კრიტიკა, №4; გამოსათხოვარი: თემურ ფიფია. (1996). გაზ. „საქართველოს რესპუბლიკა“, №167.