ჭელიძე მერი ივანეს ასული
ჭელიძე მერი ივანეს ასული

ჭელიძე მერი ივანეს ასული (1912, კასპი – 2002, თბილისი), ფილოსოფოსი. ფილოს. მეცნ. დოქტორი (1967), პროფესორი (1969), მეცნ. დამსახ. მოღვაწე (1982). დაამთავრა თსუ-ის ფილოსოფიის ფაკ-ტი (1945). მისი აკად. საქმიანობა სრულად დაუკავშირდა მშობლიურ უნ-ტს, სადაც წლების განმავლობაში ეწეოდა ნაყოფიერ სამეცნ.-პედ. მოღვაწეობას. მას ეკავა თსუ-ის ფილოსოფიის ისტორიის კათედრის გამგის საპასუხისმგებლო თანამდებობა (1962–1967). დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია (1967), რ-იც ანტ. ფილოსოფიის ისტორიის საკითხებს ეხებოდა. სამეცნ. მოღვაწეობის პარალელურად, ჭ. მ. აქტიურად მონაწილეობდა საერთაშ. აკადემიურ ცხოვრებაში. აღსანიშნავია მისი გამოსვლა მოსკოვში გამართულ ჰეგელის დაბადებიდან 200 წლისთავისადმი მიძღვნილ საერთაშ. კონგრესზე (1970). თავის შრომებში იგი თანმიმდევრულად იცავდა ობიექტური დიალექტიკის პრინციპებს და მკაცრად აკრიტიკებდა დასავლურ ფილოსოფიაში არსებულ ირაციონალისტურ და სუბიექტივისტურ ტენდენციებს. მან სპეციალური ნაშრომი მიუძღვნა მახიზმისა და სუბიექტური იდეალიზმის კრიტიკას, სადაც იცავდა დიალექტიკას, როგორც მოძღვრებას ობიექტური სინამდვილის შესახებ. პედაგოგიური თვალსაზრისით, ჭ. მ.-მ თსუ-ში აღზარდა ფილოსოფიის ისტორიკოსთა არაერთი თაობა. იგი იყო „ქართველ ფილოსოფოსთა ლექსიკონისა“ და სხვა არაერთი კოლექტიური ნაშრომის რედაქტორი და სულისჩამდგმელი. მისი სამეცნ. მემკვიდრეობა დღემდე რჩება ქართ. ფილოს. განათლების ერთ-ერთ უმთავრეს საყრდენად, ხოლო მისი ღვაწლი ანტ. ფილოსოფიის კვლევის საქმეში ფასდაუდებელია.

თხზ.:ჭელიძე, მ. (1972). დიალექტიკა და თანამედროვე ფილოსოფია. თბ., საბჭ. საქართველო; ჭელიძე, მ. (1977). მითოსიდან ფილოსოფიური აზროვნებისაკენ. თბ., საბჭ. საქართველო; ჭელიძე, მ. (1986). ანტიკურობა დადაუწერელიფილოსოფიის პრობლემა. თბ., საბჭ. საქართველო; ჭელიძე, მ. (1992). ელინიზმის ფილოსოფია. თბ., უნ-ტის გამ-ბა; ჭელიძე, მ. (1998). ელინიზმის ფილოსოფია ადრინდელ ქრისტიანულ ეპოქაში. თბ., უნ-ტის გამ-ბა; ჭელიძე, მ. (თანაავტორი). (2001). ძველი აღმოსავლეთის ფილოსოფია. თბ., უნ-ტის გამ-ბა; ჭელიძე, მ. (2002). ქართული ეროვნული გონი ფილოსოფიურ-ისტორიული ასპექტით. თბ., უნ-ტის გამ-ბა.

მასზე: მახარაძე, მ. (2013). ქართული ფილოსოფიური აზრის ისტორია, . 4. თბ., უნივერსალი; თევზაძე, გ. (1998). მერი ჭელიძე და ანტიკური ფილოსოფიის კვლევა საქართველოში. თბ., ფილოსოფიური ძიებანი №2; ბერძენიშვილი, ა. (2005). ანტიკურობის გააზრება მერი ჭელიძის შრომებში. თბ., კრებულში: „ქართველი ფილოსოფოსები“.